Özel Aile Hastanesi Bahçelievler Mahallesi, Talatpaşa Bulv Begonyalı Sok 7/9, 34180 Bahçelievler/İstanbul

Ön Çapraz Bağ Ameliyatlarında Son Güncel Yaklaşımlar Ve Ameliyat Sonrası Değerlendirme Sonuçları

ÖN ÇAPRAZ BAĞ AMELİYATLARININ 2017 YILI İTİBARI İLE GÜNCEL SONUÇLARI

Ön çapraz bağ ÖÇB (anterior cruciate ligament;ACL);dizimiz de rotasyonu ve aşırı hareketi hem kontrol eden, hemde yönlendiren bir oluşumdur. ÖÇB deki kopma veya bozulma diz ekleminin rotasyonel,hızlandırıcı ve yavaşlatıcı  diz hareketlerin de stabiliteliği  muhafaza etme yeteneğini değiştirerek,  mekanik arızalara yol açmakta,zamanla dizin biomekaniğine uymayan hareketlenmelerle dizin kıkırdak yapısı aşınmakta ve orta ve ileri yaşlarda diz kreçlenmesine sebep olmaktadır.

   Ilk kopma anında ÖÇB kopmasına ; menisküs yırtığı, iç ve dış kollateral bağ yırtıkları ve kemik iliği ödemi eşlik edebilir.Menisküs yırtığı sıklıkla oluşur. Özellikle  İç menisküs(medial) menisküs yırtığı daha sıklıkla eşlik eder.Lateral menisküs de ilk yaralanmada yırtılma olmazsa ön çapraz bağın yaralandığı olgularda  uzun vadede instabiliteden dolayı kronik hasar oluşur.

    İstatistiksel olarak Amerika da yılda 200.000 den fazla ÖÇB yaralanması olan hasta tedavi görmektedir.Bunların çoğuna cerrahi rekonstriksiyon yapılmaktadır.ÖÇB yaralanmalarının %58'i spor yaralanması sonucu oluşmaktadır.Daha sonra meslek kazaları ve trafik kazaları bu istatistiği izlemektedir.

Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu ameliyatlarının sonuçları;

ÖÇB ameliyatının amacı hastanın tekrar eski mesleki ve sporal yaşamına geri dönmesini sağlamaktır.Ülkemiz de sağlıklı istatistiksel sonuçlar olmadığı için genellikle amerika,avrupa ve japonya kaynaklı istatistikler yayınlamaktadır.En son 2017 yılında yayınlanan bilimsel makalede Amerika da 5.770  ön çapraz bağ ameliyatı olmuş hastanın %90'ı dizinin  normale yakın veya normal olduğunu söylüyor. Hastaların %85 inin uluslararası diz muayene değerlendirme kriterlerine göre normal yada normale yakın sonuçlar vermekte,fakat hastaların %62 si eski spor yaşamına dönebilmişlerdir.Bu sonuç bize göstermektedir ki;profesyonel spor yapabilme kabiliyetini hastaların  çok iyi bir cerrahi müdaheleye rağmen ancak %62'nin kazandığını göstermektedir.

Çok enterasan sonuçlardan biri de Amerikan futbolunda ön çapraz bağı kopan sporcular arasında oyun kurucularda başarı % 92 iken;Daha çok yüklenme yapan,efor sarfeden yani dizene daha fazla yüklenen  aynı ameliyatı geçirmiş fortvet oyuncuların da başarı oranı%64.3 olmuştur.

Uzun vade de ameliyat başarısını etkileyen faktörlerin başıda hastanın yaşı,kadın olması ve sigara kullanıcısı olmasıda anlamlı bulunmuş.Hastanın yaşının ileri olması, kadın olması ve sigara kullanması  yeni konan bağın (ameliyat edilerek ÖÇB  rekonstrükte edilen hastalarda) başarı şansını düşürmektedir.

Ameliyat başarısını yani dizin yaralanmadan önceki halindeki spora dönüşü etkileyen önemli faktörlerden biri de ameliyatlı dizin hasta da yarattığı psikolojik yetersizlik imajıdır.Hastanın dizne güvenmemesi en başlıca sebeptir.Ameliyat sonrası hem quadriceps  hemde hamstring kaslarının eski gücüne dönebilmesi için rehabilitasyon şarttır.

ÖN ÇAPRAZ BAĞDA KOPAN BAĞIN YERİNE NAKLEDİLECEK BAĞIN SEÇİMİ

Patellar tendon otogrefti ile hamstring greflerinin sonuçları açısından pek bir fark yoktur. Her iki tendon graftide benzer sonuçlar göstermektedir. Kemik gelişimini tam tamamlamamış hastalar da  ve genelde de daha çok hamstring grefleri tercih edelmektedir. Patellar tendon grafi alınmasından sonra patella(diz kapağı) kemiği kırığı oluşma olasılığından dolayı daha invaziv bir girişimdir.Sonuç olarak gref seçimi cerrrahın tercihine;hangi gerfti daha kolay ve iyi şekilde almasına bağlıdır.

Allogref kullanımı  (kadavra kaynaklı) ön çapraz bağ ameliyatlarında artık günümüz de kullanımı son derece azalmıştır. Özellikle antijenik yapıda olması,viral enfeksiyonları  bulaştırabilmesi,kadavradan alındıktan sonra greftin sterilizasyon (Ultraviole vb) yöntemlerin ,bağın mukavemetini azaltması  neticesiyle artık  pek tercih edilmemektedir.

 AŞAĞIDAKİ MAKALE ÇEVİRİSİ J.O.S.P.T. (Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy ) DERGİSİNDEN ALINMIŞTIR.

Çapraz ön bağ rekonstrüksiyon ameliyatları ne kadar iyi cerrahi teknile  veya  iyi ve tecrübeli bir hekim tarafından yapılırsa yapılsın; iyi bir rehabilitasyon programı ile desteklenmediği sürece sonuçları iyi olmayacaktır.ABD'de her yıl ortalama 200.000 ön çapraz bağ yaralanması meydana

gelmektedir.Bunlardan %60 kadarı cerrahi olarak tedavi edilmektedir.Bu yazının amacı Ö.Ç.B. ameliyatı geçirecek hastaların öncesi ve sonrasında ki  rehabilitasyon progranların da bir rehber yaratmaktır.

İZOLE ACL REKONSTRİKSİYONU;

Cerrahi öncesi rehabilitasyon:

Diz hareket açıklığı tam olmayan hastalarda ameliyat öncesi rehabilitasyon ve diz ROM (tam diz hareket açıklığı) yokluğu ameliyat sonucunu olumsuz etkilemektedir.ROM geliştirici rehabilitasyon İSE  ameliyat sonucunu olumlu etkilemektedir.

Kuadriceps kası kuvvetini ;ACL(Ön Çapraz Bağ) kopmalarından sonra %15-%40 arasında kaybetmektedir.Preoperatif quadriceps egzersizleri ACL rekonstrüksiyonu sonrası diz fonksiyonlarının normale dönüşünü anlamlı olarak değişirmektedir.ACL rekonstriksiyon ameliyatının hemen  sonrası da Kuadriceps tendonunda atrofi ve güç kaybı kaçınılmaz olacağı için, ameliyat öncesi iyi bir egzersiz ve rehabilitasyon programı sonrası Kuadricepsin gücü %90'a kadar tekrar kazanılabilir.

Cerrahi Sonrası Erken (pre postoparetif ) faz:(ilk 2 hafta)

Hastada 110 derece kadar fleksiyona ulaşmak çok iyi bir sonuçtur.Her hafta 10 derece  ROM kazanılması çok iyiye gidişin işaretidir.Ağırlık vermeden yapılan egzersiz programı en iyi sonuçları vermektedir. Hemen ağırlık vermemek  ACL greftine gereksiz yüklenmeyi önleyecektir.

Orta Postoperatif Faz;(3-6 aylık dönem)

 Bu sürecin sonun da hastanın Kuadriceps fonksiyonlarının %80 i tekrar geri kazanılmış olmalıdır.Hastalar bu dönemde rehabilitasyon teknisiyeninden daha çok fitness merkezlerine quadriceps güçlendirici programda spor aktivitelerine devam edebilirler.Bu program 3-6 aylık bir dönemi içerir.

Uzun postoperatif faz;

Bu faz 6. aydan sonraki dönemi kapsamaktadır. 6 ay-1 yıl arası dönemdir. Bu dönem de yeterli kuadriceps gücü kazanılarak spora tekrar dönüşün sağlandığı dönemdir.

 Aşağıdaki çizelge ACL ameliyatı geçiren hastalara klavuz olma niteliğini taşımaktadır.Bu bilgilerin ışı altında  yeni ACL'nin (ön çapra bağ) fonksiyonel olabilmesi ve istenilen düzeyde faydalanım için Kuadricepsin gücünün tekrar eskiye yakın kazanılması şarttır. ACL'nin en büyük koruyucusu  kuadriceps'in gücüdür.